معنی‌شناسی قالبی و تحلیل گفتمان: سوءتعبیر و عدم‌درک در چند گفتگوی روزمره فارسی‌زبانان

نویسندگان

1 استاد زبانشناسی همگانی دانشگاه اصفهان

2 دانشجوی دکتری زبانشناسی دانشگاه اصفهان

doi
10.22084/rjhll.2018.11230.1639
چکیده

معنی‌شناسی قالبی فیلمور ادعا می‌کند دانش دایره‌المعارفی به شکل قالب‌هایی در ذهن ذخیره می‌شود و در تعبیر و درک گفتمان به فرد کمک می‌کنند. در پژوهش حاضر تلاش می‌کنیم به پیروی از ادعای لی (1997و 2001) مبنی بر امکان کاربرد مفهوم قالب فیلمور در تحلیل گفتمان به تحلیل تعدادی گفتگوی روزمره فارسی‌زبانان بپردازیم و نشان دهیم که این قالب‌ها در درک و تعبیر گفته‌ها راهگشا هستند و نبود قالب مشترک بین مشارکان می‌تواند موجب اختلال در ارتباط به شکل سوءتعبیر یا عدم‌درک شود. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد اختلال در ارتباط به دلیل تفاوت قالب‌ها در دو سطح قابل بررسی است. ممکن است تفاوت افراد در انواع قالب‌هایی باشد که در ذهن دارند، در چنین شرایطی شنونده یا دچار سوءتعبیر می‌گردد یا با عدم‌درک گفته گوینده مواجه است. گاه نیز تفاوت افراد در سطح مفاهیم تحت پوشش یک قالب واحد است که در این موارد برای شنونده سوءتعبیر ایجاد می‌شود.