زمین‌ شناسی، سنگ‌ نگاری، زمین‌‌ شیمی و پتروژنز واحدهای نیمه عمیق با ترکیب حدواسط محدوده جنوب زاهدان، استان سیستان و بلوچستان، ایران

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

2 دانشیار، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

doi
10.22067/econg.2022.77188.1048
چکیده

محدوده مورد بررسی در 12 کیلومتری جنوب شهر زاهدان، استان سیستان و بلوچستان واقع‌شده است. واحدهای سنگی رخنمون‌یافته در این منطقه، شامل مجموعه‌ای از واحدهای رخساره فلیش کمی دگرگون‌شده با سن ائوسن، سنگ‌های نیمه عمیق و دایک‌های بازیک تا حدواسط با سن احتمالاً الیگوسن- میوسن است. سنگ‌های نیمه عمیق به شکل استوک و گنبد در واحد فلیشی نفوذ کرده و خود در مراحل بعدی توسط دایک‌های حد واسط قطع شده‌اند.توده ­های نیمه عمیق منطقه دارای دو ترکیب اصلی دیوریت- مونزودیوریت و کوارتزدیوریت- کوارتزمونزودیوریت با بافت پورفیری هستند. واحدهای نیمه عمیق این منطقه در محدوده متاآلومین تا کمی پرآلومین و نوع I  قرار می‌گیرند. این امر با شواهدی همچون حضور گسترده هورنبلند، آپاتیت و اسفن در واحدهای نیمه عمیق مورد بررسی که بیانگر شرایط اکسیدی و فوگاسیته بالای اکسیژن برای این سنگ‌ها در زمان تشکیل است، مطابقت دارد. نمودارهای عنکبوتی رسم‌شده برای عناصر کمیاب و نادر خاکی، منشأ واحد و نقش تبلور تفریقی را در تشکیل این سنگ‌ها نشان می‌دهد. بر اساس نمودار عنکبوتی عناصر نادر خاکی، توده‌های نیمه عمیق مورد بررسی از عناصر LREE نسبت به HREE غنی‌شدگی نشان می‌دهند که این موضوع از ویژگی‌های بارز سنگ‌های کالک‌آلکالن مناطق فرورانش حاشیه قاره است. این سنگ‌ها در نمودارهای محیط تکتونوماگمایی در محدوده آداکیتی و در رده سنگ‌های شوشونیتی و کالک‌آلکالن پتاسیم بالا، مربوط به محیط‌های فرورانش قرار می‌گیرند.