کانی شناسی، ژئوشیمی، میان بارهای سیال و منشأ کانه زایی آهن- مس- طلا همراه با توده های آذرین نفوذی احمدآباد، سمنان

نویسندگان

1 استاد، گروه ژئوشیمی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

2 کارشناسی ارشد، گروه ژئوشیمی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

3 استادیار، گروه ژئوشیمی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

doi
10.22067/econg.2021.70627.1025
چکیده

محدودۀ کانه ­زایی احمدآباد در شمال­ شرق استان سمنان و در حد فاصل زون­های ساختاری البرز و ایران مرکزی واقع شده است. کانی ­سازی در کانسار به­ صورت اپی­ژنتیک در بخش­های کم ­عمق و سطحی کانسار با بافت­های پر کنندۀ فضای خالی، رگه- رگچه ­ای، توده ­ای و افشان در سنگ­های میزبان نفوذی با ماهیت مونزونیت و مونزودیوریت و به مقدار کمتر گرانودیوریت و گرانیت و در واحدهای آتشفشانی آندزیت، تراکی­آندزیت و داسیت رخ داده است. کانه ­زایی شامل انواع اکسیدی (هماتیت)، سولفیدی (پیریت و کالکوپیریت) و اکسی- هیدروکسیدی (گوتیت و لیمونیت) است و باریت، کلسیت و کوارتز باطله­ های اصلی در کانسار هستند. بر اساس بررسی­های ژئوشیمیایی روی کانسنگ آهن، نمونه ­ها به دو گروه کم ­عیار و عیار متوسط دسته ­بندی می­شود. بر اساس مطالعات میکروترمومتری، دمای همگن­ شدن و شوری میان­بارهای سیال در کوارتز به ترتیب برابر 194 تا 370 درجۀ سانتی­گراد و 74/1 تا 07/13 درصد وزنی معادل نمک طعام و در کانی باریت 115 تا 256 درجۀ سانتی­گراد و 62/3 تا 45/19 درصد وزنی معادل نمک طعام است. بر اساس این مطالعات، سردشدن و رقیق ­شدگی سطحی سیال مسئول کانه­زا در اثر اختلاط با سیال جوی عامل اصلی کانی ­سازی در کانسار احمدآباد است. توده­ های نفوذی نیمه­ عمیق ضمن صعود به مناطق کم ­عمق پوستۀ زمین، درون سنگ­های آتشفشانی در بخش­های گسلی و شکستگی­ها جای گرفته­­ اند؛ و در نتیجۀ کاهش دما، فشار و افزایش فوگاسیتۀ اکسیژن، در بخش­های سطحی منجر به کانی­ سازی گرمابی در سنگ­های میزبان آتشفشانی و نفوذی شده است. بر این اساس می­توان کانه­ زایی در کانسار احمدآباد را از نوع کانی ­سازی های گرمابی دانست.