پتروگرافی، زمین‌ شیمی و زمین‌ ساخت توده گرانیتی هریس، استان آذربایجان شرقی: شاهدی بر ماگماتیسم درون صفحه‌ ای وابسته به ریفت

نویسندگان

1 استادیار، گروه زمین‌شناسی، دانشکده فنی و مهندسی، واحد شبستر، دانشگاه آزاد اسلامی، شبستر، ایران

2 استادیار، گروه عمران، دانشکده فنی و مهندسی، مرکز تسوج، دانشگاه آزاد اسلامی، تسوج، ایران

3 استاد، گروه زمین ‌شناسی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

doi
10.22067/econg.2022.72028.1035
چکیده

توده گرانیتی هریس از ﻟﺤﺎظ زمین شناسی بخشی از زون ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻧﻲ اﻟﺒﺮز ﻏﺮﺑﻲ- آذرﺑﺎﻳﺠﺎن ﻣﺤﺴﻮب می شود. این توده سازند کهر را قطع کرده و خود با رسوب‌های پرمین با دگرشیبی آذرین‌پی پوشیده می‌شود. ترکیب سنگ‌شناسی توده مورد بررسی، آلکالی فلدسپار گرانیت  است و ﺑﺎﻓﺖ غالب و ﻋﻤﺪه ‌سنگ‌ها دانه‌ای و پرتیتی است. کانی‌های اصلی این سنگ‌ها شامل کوارتز، فلدسپار پتاسیم، پلاژیوکلاز و کانی‌های فرعی شامل بیوتیت، آمفیبول، پیروکسن، آپاتیت، اسفن و زیرکن است. بی‌هنجاری منفی Eu در نمودار REE نشان‌دهنده حضور پلاژیوکلاز در سنگ خاستگاه و یا جدایش پلاژیوکلاز در طول تکامل ماگمای تشکیل‌دهنده این سنگ‌هاست. بررسی‌های زمین‌شیمیایی نشان می‌دهد که گرانیت‌های مورد بررسی دارای ماهیت نوع A هستند و به دلیل فقیر بودن از Nb، در گستره A2 قرار می‌گیرند. غنی‌شدگی نسبی از LILEs به ‌ویژه Rb و Th و فقیرشدگی از عناصر Nb، Sr، Eu، Ba و Ti نشان‌دهنده خاستگاه پوسته‌ای آن است که در یک محیط کششی احتمالاً مرتبط با ریفت جای‌گیری کرده‌اند. بررسی‌های انجام‌شده خاستگاه ذوب‌بخشی پوسته زیرین با ترکیب تونالیتی- گرانودیوریتی را برای این گرانیت‌ها نشان می‌دهد.