تعیین نوع ذخایر مس با سنگ میزبان آتشفشانی در ناحیه معدنی کوهجارو (جنوب اشتهارد) بر اساس شواهد زمین شناسی، کانه زایی و میان بارهای سیال
نویسندگان
1 کارشناسی ارشد، دانشکده علوم زمین، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران
2 استادیار، گروه زمین شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران
3 دانشجوی دکتری، گروه زمینشناسی، دانشکده علوم، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران
doi
10.22067/econg.2021.52100.88283چکیده
ناحیه معدنی کوهجارو (ذخیره احتمالی 2 میلیون تن و عیار متوسط 3 درصد مس) با راستای شرقی- غربی در دنباله آتشفشانی مردآباد- بویین زهرا با سن ائوسن بالایی- الیگوسن، قرار دارد. سنگ های آتشفشانی ائوسن بالایی با جنس ریوداسیت، تراکی آندزیت، آندزیت و توف تراکیتی، مهمترین میزبانهای ماده معدنی هستند. کانهزایی در سه مرحله شامل: 1) پیش از کانه زایی با حضور پیریت های دانه ریز افشان، 2) کانه زایی گرمابی اصلی شامل گامه های کانه زایی رگهای کوارتز- کالکوپیریت± بورنیت (گامه I)، کانهزایی برشی بورنیت- کالکوسیت (گامه II) و کانه زایی افشان گالن و اسفالریت (گامه III) و 3) رگه های باریت و کلسیت تأخیری رخداده است. طبق شواهد پتروگرافی، میانبارهای سیال در کانسارهای مس کوه جارو شامل دوفازی غنی از مایع (LV)، دوفازی غنی از گاز (VL)، دارای فاز جامد هالیت (LVS) و تک فازیهای مایع (L) و گاز (V)، هستند. تغییرات دمای همگنشدن در این میانبارها بین 200 تا 350 درجه سانتی گراد و محتوای شوری بین 2 تا 37 درصد وزنی معادل نمک طعام، به دست آمده است. میانبارهای سیال والد با چگالی بیش از 1 گرم بر سانتیمتر مکعب و عمق تقریبی 400 متر تشکیل شدند که پس از آن، میانبارهایی با چگالی کمتر از 1 گرم بر سانتیمتر مکعب و عمق کمتر از 300 متر در اثر کاهش فشار ناشی از گسلش و ورود آب های جوی کم دما، باعث وقوع فرایند اختلاط سیال و رخداد کانسنگ مس در سنگ های آتشفشانی منطقه شده اند. در مجموع کانسارهای مس کوه جارو قابل مقایسه با ذخایر مس نوع مانتو در شیلی یا مس طبقات سرخ آتشفشانی در شمال امریکا هستند.