زمین دما- فشارسنجی سنگ های گابروئیدی میزبان کانه زایی اکسیدی آهن- تیتانیوم در منطقه درگز (کمپلکس افیولیتی کهنوج)
نویسندگان
1 استادیار، گروه ژئوشیمی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران
2 کارشناسی ارشد، گروه ژئوشیمی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران
doi
10.22067/econg.2021.69934.1016چکیده
سنگ های گابروئیدی منطقه درگز با طیف سنگ شناسی فروگابرو تا پیروکسن- هورنبلند گابروی درشت بلور، پیروکسن- هورنبلند گابرو ریزبلور و هورنبلند گابرو واقع در کمپلکس افیولیتی کهنوج، میزبان کانه زایی اکسید آهن- تیتانیوم هستند. الیوین ها ترکیب کریزولیت تا هیالوسیدریت دارند. ارتوپیروکسن ها و کلینوپیروکسن های بررسی شده، از نوع انستاتیت و اوژیت دیوپسیدی تا دیوپسید اوژیتی است. آمفیبول های سنگ های گابروئیدی و دایک های دیابازی با ترکیب هورنبلند گابرو، منیزیم بالایی داشته و از نوع کلسیک بوده و اغلب از نوع پارگازیت، منیزیوهاستینگزیت و منیزیوهورنبلند هستند. ترکیب پلاژیوکلازها از بیتونیت در فروگابرو و پیروکسن- هورنبلند گابرو تا آندزین در هورنبلند گابرو و دایک های دیابازی متغیر است. بررسیهای زمین دما- فشارسنجی بر پایه ترکیب کلینوپیروکسن ها و آمفیبول ها، دماهای 750 تا 1258 (زمین دماسنج پیروکسن) و 776 تا 884 درجه سانتی گراد (زمین دماسنج پلاژیوکلاز و پلاژیوکلاز- هورنبلند) را به ترتیب در فشارهای 5/2 و 6 کیلوبار برای سنگ های گابروئیدی نشانداد. با استفاده از این دماسنجی ها، دماهای 700 تا 1145 (زمین دماسنج پیروکسن) و 911 تا 948 درجه سانتی گراد (زمین دماسنج پلاژیوکلاز- هورنبلند و هورنبلند) به ترتیب در فشارهای 5/2 و 6 کیلوبار برای دایک های دیابازی تخمینزده شد. نتایج حاصل از زمین دما- فشارسنجی سنگ های گابروئیدی و دایک های دیابازی میزبان کانه زایی اکسیدی آهن- تیتانیوم منطقه درگز، با عمق جایگیری و تبلور ماگما (34/15 تا 20/21 کیلومتری)، در بخش بالایی گوشته بالایی مطابقت دارد. مقادیر دما و فوگاسیته بالای اکسیژن به دست آمده برای سنگ های گابروئیدی، نشان دهنده شرایط اکسیدان در پیدایش این سنگ ها به همراه کانه زایی همزادی (ارتوماگمایی) اکسید آهن- تیتانیوم در حین سردشدن و تفریق ماگما و شکل گیری این توده ها در یک حوضه کششی پشتکمانی است.