کانی شناسی، زمین شیمی، محیط زمین ساختی و منشأ گرانودیوریت های شرق بیدشک (پهنه ماگمایی ارومیه- دختر)
نویسندگان
1 گروه زمین شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران
2 گروه زمین شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران
3 گروه زمین شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران
4 گروه زمین شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران
doi
10.22067/econg.2021.52036.87968چکیده
گرانودیوریت- دیوریت شرق بیدشک با سن میوسن در شمالشرق اصفهان و در امتداد پهنه ماگمایی ارومیه دختر رخنمون دارند. بر اساس بررسیهای کانیشناسی، پلاژیوکلاز، کوارتز، پتاسیم فلدسپار، هورنبلند و بیوتیت از کانیهای اصلی، مگنتیت و آپاتیت از کانیهای فرعی و کلسیت و کلریت از کانیهای ثانویه سازنده این سنگها هستند. بافت غالب این سنگها گرانوفیری و پورفیری با زمینه دانهریز است. حضور پلاژیوکلازهایی با زونینگ نوسانی، بافت غربالی و حاشیه غبارآلود نشاندهنده نبود شرایط تعادل هنگام تبلور ماگمایی هستند. ترکیب آمفیبولها در محدوده آمفیبولهای کلسیک قرارگرفته است و از نوع ترمولیت- اکتینولیت و مگنزیوهورنبلند هستند. فنوکریست پلاژیوکلاز ترکیب آندزین تا لابرادوریت دارد؛ اما پلاژیوکلازهای سدیکتر با ترکیب الیگوکلاز نیز در این سنگها دیده میشوند. با استفاده از فشارسنجی و دماسنجی هورنبلند، تشکیل این کانی در سنگهای نیمهنفوذی منطقه بین 01/3 تا 63/3 کیلوبار و دمای 685 تا 732 درجه سانتیگراد برای مگنزیوهورنبلند روی داده است. بررسیهای زمینشیمیایی نشان میدهند که این توده گرانودیوریتی، متاآلومینوس، کالکآلکالن و از نوع I است و در محیطهای فرورانش وکمانهای آتشفشانی مرتبط با قاره تشکیلشده است. الگوی بهنجارشده عناصر کمیاب و خاکی کمیاب سنگهای نفوذی این منطقه نسبت به ترکیب گوشته اولیه و کندریت، بیانگر غنیشدگی LREE نسبت به HREE است. نمودارهای زمینشیمیایی نیز نشان میدهند پیدایش ماگمای اولیه گرانودیوریت شرق بیدشک با منطقه فرورانش مرتبط بوده است. همچنین، تنوع در مقدار Rb نسبت به Nb در گرانیتوئیدهای شرق بیدشک میتواند نشاندهنده غنیشدگی ماگمای اولیه سازنده این سنگها تحتتأثیر مذابهای حاصل از رویداد متاسوماتیسم گوه گوشتهای در اثر فرورانش نئوتتیس باشد.