کانی‏‏ شناسی، زمین‌ شیمی‏‏‌، محیط زمین‌ ساختی و منشأ گرانودیوریت‏‏‌ های شرق بیدشک (پهنه ماگمایی ارومیه- دختر)

نویسندگان

1 گروه زمین‏‌ شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

2 گروه زمین‏‌ شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

3 گروه زمین‏‌ شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

4 گروه زمین‏‌ شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

doi
10.22067/econg.2021.52036.87968
چکیده

گرانودیوریت- دیوریت شرق بیدشک با سن میوسن در شمال‏‏‌شرق اصفهان و در امتداد پهنه ماگمایی ارومیه دختر رخنمون دارند. بر اساس بررسی‌های کانی‏‏‌شناسی، پلاژیوکلاز، کوارتز، پتاسیم فلدسپار، هورنبلند و بیوتیت از کانی‏‏‌های اصلی، مگنتیت و آپاتیت از کانی‏‏‌های فرعی و کلسیت و کلریت از کانی‌های ثانویه سازنده این سنگ‏‏‌ها هستند. بافت غالب این سنگ‏‏‌ها گرانوفیری و پورفیری با زمینه دانه‌ریز است. حضور پلاژیوکلازهایی با زونینگ نوسانی، بافت غربالی و حاشیه غبارآلود ‏‌نشان‏‌دهنده نبود شرایط تعادل هنگام تبلور ماگمایی هستند. ترکیب آمفیبول‏‏‌ها در محدوده‏‏‌ آمفیبول‏‏‌های کلسیک قرار‌گرفته است و از نوع ترمولیت- اکتینولیت و مگنزیوهورنبلند هستند. فنوکریست پلاژیوکلاز ترکیب آندزین تا لابرادوریت دارد؛ اما پلاژیوکلازهای سدیک‏‌تر با ترکیب الیگوکلاز نیز در این سنگ‏‌ها دیده می‏‌شوند. با استفاده از فشارسنجی و دماسنجی هورنبلند، تشکیل این کانی در سنگ‏‏‌های نیمه‏‌نفوذی منطقه بین 01/3 تا 63/3 کیلوبار و دمای 685 تا 732 درجه سانتی‌گراد برای مگنزیوهورنبلند روی داده است. بررسی‏‏‌های زمین‌شیمیایی نشان می‏‏‌دهند که این توده گرانودیوریتی، متا‏‏‌آلومینوس، کالک‏‏‌آلکالن و از نوع I است و در محیط‏‏‌های فرورانش وکمان‏‏‌های آتشفشانی مرتبط با قاره تشکیل‌شده است. الگوی بهنجارشده عناصر کمیاب و خاکی کمیاب سنگ‏‌های‏‌ نفوذی این منطقه نسبت به ترکیب گوشته اولیه و کندریت، بیانگر غنی‌شدگی LREE نسبت به HREE است. نمودارهای زمین‌شیمیایی نیز نشان می‏‏‌دهند پیدایش ماگمای اولیه گرانودیوریت شرق بیدشک با منطقه فرورانش مرتبط بوده است. همچنین، تنوع در مقدار Rb نسبت به Nb در گرانیتوئیدهای شرق بیدشک می‏‏‌تواند ‏‌نشان‏‌دهنده غنی‏‌شدگی ماگمای اولیه سازنده این سنگ‏‌ها تحت‌تأثیر مذاب‏‌های حاصل از رویداد متاسوماتیسم گوه گوشته‏‏‌ای در اثر فرورانش نئوتتیس باشد.