شناسایی و تبیین آسیب‌های فرایند هویت‌یابی فراگیران در نظام تعلیم و تربیت رسمی عمومی ایران با تأکید بر هویت اسلامی – ایرانی

نویسندگان

1 استادیار، گروه آموزش علوم تربیتی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران

doi
10.48310/pma.2023.3318
چکیده

یکی از عرصه‌هایی که مفهوم هویت به‌شدت در آن مطرح می‌شود، حوزۀ تعلیم و تربیت است. تلاش نگارنده بر‌ این است که مجموعه آسیب‌های فرایند هویت‌یابی فراگیران در نظام تعلیم و تربیت ایران و جریان هویت‌آفرینی اسلامی­ایرانی در بستر نظام تعلیم و تربیت را بحث و تحلیل کند. این پژوهش از اشکال پژوهش‌های فلسفی و با روش تحلیلی­استنتاجی انجام شده است‌. سؤال اصلی پژوهش این است که چه چالش‌هایی باعث شده است، جریان هویت‌یابی اسلامی­ایرانی فراگیران با اینکه مورد نظر نظام تعلیم و تربیت است و برای آن برنامه‌ریزی وسیعی می‌شود، روند مطلوبی را طی نمی‌کند و مهم‌ترین آسیب‌های فرایند هویت‌یابی فراگیران در نظام تعلیم و تربیت رسمی عمومی کدامند؟ نتایج نشان می‌دهد که دو دسته از آسیب‌ها را می‌توان مطرح کرد؛ دستۀ اول مربوط به میدان عمل تعلیم و تربیت در مسیر هویت‌بخشی اسلامی-ایرانی به فراگیران است که در مجموع، هجده مورد را شامل می‌شود و دستۀ دوم به هویت خودِ نظام تعلیم و تربیت اشاره دارد که شامل چهار مورد است. مواردی از جمله عدم بازخوانی و بازتولید همه‌جانبۀ اجزای نظام تعلیم و تربیت، عدم هماهنگی تغییرات درون نظام تعلیم و تربیت، عدم وجود ایدۀ مشخصی از فرایند هویت‌یابی اسلامی-ایرانی و عدم طی‌شدن مطلوب فرایندهای درون‌ساختاری تعلیم و تربیت مربوط به دستۀ اول و عدم تنوع زمینه‌های هویتی، عدم جامعیت و استقلال مؤلفه‌ها، عدم سازگاری درونی زمینه­های موجود هویتی و عدم طی­شدن فرایندهای هویتی در دستۀ دوم جای می‌گیرد.