بررسی فعالیت ضدقارچی استروئیدهای استخراج شده از اسفنج Axinella sinoxea Alvarez & Hooper, 2009 از خلیج فارس

نویسندگان

1 کارشناس ارشد شیلات، گروه شیلات، دانشکده علوم و فنون دریایی، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران

2 استادیار پژوهشکده اکولوژی خلیج فارس و دریای عمان، موسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، بندرعباس، ایران

3 استاد گروه شیلات، دانشکده علوم و فنون دریایی، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران

4 دانشیار گروه شیلات، دانشکده علوم و فنون دریایی، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران

doi
10.22124/japb.2023.23777.1491
چکیده

یکی از مهم‌ترین متابولیت­های ثانویه اسفنج‌های دریایی، استروئیدها هستند. هدف از مطالعه حاضر، بررسی اثرات ضدقارچی ترکیبات استروئیدی استخراج شده از اسفنج Axinella sinoxea از آب‌های اطراف جزیره لارک در خلیج ­فارس است. عصاره‌گیری از اسفنج­ها با استون انجام شد و جداسازی فرکشن‌ها توسط ستون کروماتوگرافی با سیلیکاژل توسط طیفی از حلال­ها با قطبیت‌های مختلف انجام شد. با استفاده از کروماتوگرافی لایه نازک و کروماتوگرافی گازی همراه با طیف‌سنجی جرمی، استروئیدها در فرکشن‌های استخراج شده از ستون سیلیکاژل شناسایی شدند. سپس خواص ضدقارچی فرکشن‌ها با روش رقت لوله‌ای به منظور تعیین کمترین غلظت مهار‌کنندگی و کمترین غلظت کشندگی بر قارچ Aspergillus fumigatus و مخمر Candida albicans بررسی شد. استروئیدهای شناسایی شده شامل ترکیباتی از Stigmasta، Ergosta، Cholest و Norgorgosta بودند که نتایج متفاوتی را در مهار رشد و کشتن سویه‌های قارچ و مخمر در غلظت‌های مختلف مورد آزمایش نشان دادند. ترکیب­های Stigmasta و Ergosta اثر ضد­قارچی بهتری نسبت به بقیه استروئیدها داشتند و Ergosta بهترین اثر مهارکنندگی و کشندگی را در مقایسه با استروئیدهای دیگر بر مخمر نشان داد. در مجموع، نتایج امیدوارکننده‌ای در ﻣﻮرد ﺧﻮاص ﺿﺪقارچی ترکیبات استروئیدی اﺳﺘﺨﺮاج ﺷﺪه از اﺳﻔﻨﺞ درﯾﺎﯾﯽ A. sinoxea به دست آمد که لزوم بررسی بیشتر ﺑﺮای تولید زیست‌­داروها را از ترکیبات زیست­فعال دریایی آشکار می‌سازد.