بررسی حسنتعبیر در زبان فارسی: رویکردی گفتمانی
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری زبان شناسی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
2 استادیار زبان شناسی، دانشکده ادبیات و زبان های خارجی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران
doi
10.22084/rjhll.2016.1727چکیده
هدف مقالۀ حاضر، بررسی سازوکارهای ساخت معنای حسن تعبیری در زبان فارسی با استناد بر رویکرد گفتمانی کرسپوفرناندر (2005) است.از این منظر، حسن تعبیر پدیدهای دو وجهی است: ابتدا، به عنوان فرایندی که بر روی مفاهیم تابو و ناخوشایند (مانند ممنوعیتهای مربوط به مسائل جنسی و مباحث مربوط به مرگ) اعمال میشود؛ ثانیاً، به عنوان مجموعه شیوههای گفتمانیای در نظر گرفته میشود که برای قالبریزی رفتارهای کلامیای که با ملاحظات و اصول ادب سازگاری ندارند به کار میرود. در این رویکردحسن تعبیر در واکنش به ممنوعیت اجتماعی مورد استفاده قرار میگیرد و هدف اصلی حسن تعبیر، حفظ روابط بین فردی است.با توجه به تحلیل رفتار دادههای زبان فارسی مهمترین سازوکارهای حسن تعبیری در زبان فارسی عبارتند از: جایگزینی واژگانی و راهبردهای حسن تعبیری گفتمانی که شامل شگردهای کاهنده، عبارات شبه-امری، افعال وجهی تعدیلگر، قیدهای کاهنده، غیرشخصی سازی، ساختار نفی، تضمن مکالمه ای و شگردهای تلطیفی است.
