تحلیل گروههای زمانی حاکم بر تغییرات زمانی-مکانی بارش سالانه ایران
نویسندگان
1 گروه جغرافیا، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه لرستان، خرمآباد، ایران
2 گروه جغرافیا، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران
3 گروه جغرافیا، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه لرستان، خرمآباد، ایران
4 گروه جغرافیا، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه لرستان، خرمآباد، ایران
doi
10.22059/jphgr.2024.375059.1007826چکیده
در پژوهش حاضر به تحلیل گروههای زمانی بارش60 ساله ایران با استفاده ازتحلیل روند و همسازها پرداخته شد. دراین راستا از داده های ECMWF- ERA5 با تفکیک مکانی 25/0* 25/0 برای بازه زمانی 2022-1963بهره گرفته شد. ابتدا میانگین و ضریب تغییرات بارش 60 ساله کشور بررسی و سپس با برازش مدل رگرسیون خطی به روش پارامتری، روند بارش وارسی شد. در نهایت با استفاده از تحلیل طیفی، همسازهای مربوط به بارش سالانه استخراج گردید. با توجه به نتایج پژوهش، گستره روند منفی معنادار بارش طی دوره آماری وسیعتراز گستره روند مثبت معنادار بوده است. روند منفی بارش عموماً منطبق بر نواحی شمالغرب، شمال و شرق محدوده مطالعاتی و روند مثبت معنادار منطبق بر زاگرس مرتفع است. خروجی حاصل از تحلیل طیفی که در مطالعات دیگر مشهود نبود گویای نقش کمرنگ همسازهای معنادار درنواحی شمالی ساحلی کشور است. همچنین نیمه جنوبی کشور عمدتاً تحت تاثیر چرخههای 7-2 ساله و نواحی غربی عموماً تحت سیطره سیکلهای درازمدت 20-7 ساله است. براین اساس الگوهای مربوط به این چرخه ها را میتوان به عوامل محلی، سیستمهای کلان مقیاس جوی، همسایگان و گاهی ترکیب تمام عوامل که سبب تنوع چرخهها در یک مکان شده است، نسبت داد.