ژئوشیمی، خاستگاه و دمایی آناتکسی تشکیل مونزوگرانیت‌ خلج (مشهد، ایران)

نویسندگان

1 گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

2 گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

3 گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه تهران، تهران، ایران

doi
10.22067/econg.v13i1.84933
چکیده

سنگ‌های مونزوگرانیتی گروهی از گرانیتوئیدهای مشهد با سن مزوزوئیک هستند که در منطقه خلج (واقع در جنوب‌ شهر مشهد) رخنمون دارند. این سنگ‌ها دارای کانی‌های کوارتز، پتاسیم فلدسپار، پلاژیوکلاز، میکا و کانی های فرعی زیرکن و آپاتیت هستند. از دیدگاه ژئوشیمیایی، در مونزوگرانیت خلج میزان کم‌ HREE و میزان بالای LREE و LILE نشان‌دهنده درجات بالای تفریق مذاب مولد آن است. بنابراین، مونزوگرانیت خلج از گروه گرانیتوئیدهای فروئن، آلکالی کلسیک، پرآلومین، فلسیک نوع S و محصول ذوب‌بخشی رسوبات پوسته بالایی در دمای نزدیک به 730 تا 800 درجه سانتی‌گراد است. دماهای اشباع‌شدگی ماگما از زیرکنیم هنگام تشکیل زیرکن کمتر از 800 (تقریباً 732 تا 745) درجه سانتی‌گراد محاسبه‌شد. با فرورانش پالئوتتیس زیر ورقه توران و برخورد قاره‌ای، پوسته‌ بالایی در اثر فرایندهای زمین‌ساختی فشاری دچار ذوب‌بخشی شده‌ و توده‌های نفوذی مونزوگرانیتی هم‌زمان ‌با برخورد تا پسابرخوردی نوع S خلج تشکیل شده‌اند.