واکه‌های مرکب در زبان فارسی: یک بررسی صوت‌شناختی

نویسندگان

1 دانشیار دانشکده ادبیات فارسی و زبان‌های خارجی دانشگاه علامه طباطبائی

doi
10.22084/rjhll.2016.1519
چکیده

واکه ­ها در بافت همخوانی به لحاظ صوت­ شناختی از دو جزء اصلیِ هدف (بسامد ثابت سازه ­ها) و گذر‌سازه­ای (تغییر بسامد سازه ­ها) تشکیل می ­شوند که به ترتیب نمایندة وضعیت ثابت مجرای گفتار در تولید واکه و تغییر وضعیت آن در حرکت از/ به همخوان هستند. این دو جزء در واکه ­های ساده و مرکب دیده می ­شوند، اما واکه­ های مرکب پیچیدگی درونی بیشتری دارند و بر اساس الگوی تغییرات بسامدی سازه ­ها به انواعی تقسیم می ­شوند. هدف پژوهش حاضر مشخص کردن اجزاء تشکیل دهندة واکه ­های مرکب و تقسیم ­بندی آنها بر اساس این اجزاء بود. بدین منظور، واکه ­های مرکب زبان فارسی در هجای باز تکیه ­بر در گفتار 14 زن و مرد فارسی­زبان به شیوة لهیسته و پیترسون (1961) بررسی شدند. نتایج نشان داد که می­ توان واکه ­های مرکب فارسی را بر اساس تغییرات بسامدی سازه­ ها به دو گروه تک ­هدفه و دو هدفه تقسیم کرد. تنها این گروه آخر را می­ توان واکة دوگانه نامید.