کارایی موسیقی در بازنهش ریزش‌های معنایی و ‌ وزنیِ ترجمه‌ی شعر

نویسندگان

1 استادیار دانشکده ادبیات و زبان‌های خارجی دانشگاه علامه طباطبائی

2 دانشجوی کارشناسی ارشد مترجمی زبان فرانسه دانشگاه تربیت مدرس

doi
10.22084/rjhll.2016.1527
چکیده

ترجمة شعر با تقویت شبهة ترجمه‌نا‌پذیری بنیادین کلام، بحث‌برانگیزترین نوع ترجمه در حوزة علم ترجمه‌شناسی است. شعر، ذاتاً تجربه‌ای کاملاً هنری و زیبا شناخت در عرصة ادبیات، بر روی کلام است که احساسِ خوشایند از یک «معنا» را با فرم و موسیقی ویژه‌ می‌آفریند. در این تحقیق که بر روی ترجمة شعر نی‌نامة مولانا از فارسی به فرانسه صورت‌ گرفته ‌است، از همزادی زبان‌های شعر و موسیقی، جهت تکمیل مجموعة «معنا- وزن» در ترجمة شعر، با هدف پُربار نمودن وزن شعرِ ترجمه ‌شده و افزایش تأثیر وزنی آن بر مخاطب جدید، آنگاه که مجال ارائة شفاهیِ آن وجود ‌دارد، کمک گرفته‌ایم. بنابرین با پیشنهاد دو مرحله‌ای کردن فرآیند ترجمة شعر به مرحله‌های ترجمة «بینا‌نشانه‌ای» و «میان‌نشانه‌ای»، ریزش‌های معنایی و کاستی‌های بنیادین ناشی از تفاوت سیستم‌های زبانیِ مبدأ و مقصد را که در معنا و قالب شعر رخ می‌دهد، کاهش ‌داده‌ایم. نهایتاً نشان‌داده‌ایم چگونه این همراهی، تأثیر معنایی ـ وزنی شعر ترجمه‌ شده را بر مخاطبِ زبان مقصد، مشابه تأثیرِ معنایی ـ وزنی شعر اولیه بر مخاطبِ زبان مبدأ می‌نماید.