تحلیل ارتباط نئوتکتونیک و لرزه ‌خیزی در زون بخاردن-قوچان

نویسندگان

1 گروه زمین ‌شناسی، واحد شاهرود، دانشگاه آزاد اسلامی، شاهرود، ایران

2 گروه زمین ‌شناسی، واحد شاهرود، دانشگاه آزاد اسلامی، شاهرود، ایران

3 گروه زمین ‌شناسی، واحد شاهرود، دانشگاه آزاد اسلامی، شاهرود، ایران

doi
10.22067/econg.v12i4.81952
چکیده

زون­ گسلی بخاردن-قوچان ­در قسمت ­مرکزی­ کمربند ­چین‌خورده-رورانده ­کپه ­داغ در ­شمال‌شرق ایران­، در ­مجاورت ­مرز­ ایران­ و ترکمنستان قرار دارد. ­با ­آرایه­ ای از­ گسل‌های فعال امتدادلغز راست‌گرد با روند شمال‌غرب-جنوب‌شرق بوده که پایانه انتهایی آنها خمیدگی ­پیداکرده ­و به ­گسل‌های کور­ متصل شده ­اند. تغییر سازوکار گسل‌ها از امتدادلغز به معکوس همراه راندگی باعث افزایش استرس، کوتاه ‌شدگی ­و گسلش راندگی ­در­ خمیدگی ­انتهایی ­شده ­اند. ارتباط ­ساختاری­ این گسل‌ها­ از طریق پهنه ­انتقالی ­راندگی­ مشکان­ که موتور محرکه ­اصلی گسل‌های ­این زون­ است،­ به‌طور ­مداوم تحت‌تأثیر تنش‌های ­نئوتکتونیکی ناشی­ از هم‌گرایی­ صفحه ­عربی ­نسبت ­به ­اوراسیا از­ زمان ­آخرین فاز­ کوه ­زایی ­آلپی ­تاکنون بوده ­اند. بیشتر ­زمین­ لرزه­ های ­تاریخی ­و­ دستگاهی­ در ­اطراف ­سامانه ­های­ گسلی ­زون بخاردن-قوچان ­توزیع شده ­اند. نتایج­­ بررسی ­لرزه‌خیزی­ این­ زون ­با استفاده از­ خرد ­زمین ­لرزه ­ها­ و ­محاسبه ­مقادیر مؤلفه‌های b ­لرزه­ خیزی، بعد فرکتالی ­و ­تهیه نقشه ­توزیع محلی ­تنش می‌تواند اطلاعاتی ارزشمند از توزیع تنش در پوسته زمین، ساز‌و‌‌کار گسل‌ها و تغییرات سامانه ­های گسلی در طول زمان و مکان احتمالی وقوع زلزله ­های آینده در اختیار قرار دهد. در نواحی فعال نئوتکتونیکی مقدار تغییرات b-value کمتر از 6/0 است و بعد فرکتالی بین مقادیر صفر تا 2 تغییر می­ کند.