گروه - واژه‌های ساختی در زبان فارسی: پیوستاری میان واژگان و نحو

نویسندگان

1 هیأت علمی تمام وقت ؛دانشگاه آزاد اسلامی واحد رشت

2 هیأت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد رشت

doi
چکیده

پژوهش حاضر به بررسی ساخت‌های[x p x] [1]می‌پردازد مانند رودررو، خانه به خانه. این ساخت‌ها به دلیل عدم تطابق با قواعد زایشی محض (صورت‌گرایی) و داشتن ویژگی‌های خاص موردتوجه بسیاری از زبان‌شناسان بوده ‌است. این مطالعه دو هدف را دنبال می‌کند، از یک‌سو تحلیل‌های پیشین را مورد نقد و بررسی قرار می‌دهد تا نشان دهد چنین الگوهایی در زبان فارسی یک «ساخت» هستند و «گروه- واژه» نامیده می‌شوند. از سوی دیگر با ارائه تحلیلی متفاوت بر پایه «دستور ساختی»[2] نشان می‌دهد گروه - واژه‌ها در این زبان به خانواده‌ای[3] بزرگ تعلق دارند. این خانواده زبانی، اعضا (زیر- ساخت‌ها) متعددی را در بردارد. بررسی معنایی و نحوی آنها نشان می‌دهد که این نوع گروه – واژه‌ها از واژگانی‌ترین تا غیر واژگانی بر روی پیوستاری طبقه‌بندی می‌شوند و به دو گروه اصلی تقسیم می‌شوند: 1- گروهی که در هر دو ساخت اضافه و فعل سبک ظاهر می­گردند. 2- گروهی که فقط در ساخت اضافه می‌آیند و از زایایی بیشتری برخوردارند. چنین بررسی‌ای با توجه به عملکرد این نوع گروه‌های واژگانی و ویژگی‌های خاصی که نشان می‌دهند تعامل میان واژگان و نحو را پیش‌بینی می‌کند. [1]. بر خلاف زبان انگلیسی که این ساخت‌ها در اکثریت حالت‌ها با دو اسم ساخته می‌شوند {اسم حرف اضافه اسم}؛ در زبان فارسی علاوه بر اسم، صفت، ضمایر پرسشی به همراه پرسشواژه هم مشاهده شده است. مانند هرکی به هرکی، زود به زود؛ از این رو نگارندگان از قالب [x p x] استفاده کرده اند. [2]. Construction Grammar [3]. Family of construction