باتولیت گرانیتوئیدی صاحب، شمال کردستان؛ شواهدی از ماگماتیسم کرتاسه-پالئوسن در پهنه سنندج-سیرجان
نویسندگان
1 گروه زمین شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران
2 گروه زمین شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران
3 گروه علوم زمین، دانشگاه ووهان، ووهان، چین
4 دانشکده علوم زمین، دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان، زنجان، کدپستی ۶۶۷۳۱-۴۵۱۳۷، ایران
5 گروه زمین شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران
doi
10.22067/econg.v12i3.80773چکیده
باتولیت گرانیتوئیدی صاحب در شمال استان کردستان و از دیدگاه تقسیمبندی ساختاری ایران، در پهنه دگرگونی-ماگمایی سنندج-سیرجان قرار دارد. این باتولیت متشکل از چندین فاز نفوذی با ترکیب کوارتزمونزودیوریت، کوارتزمونزونیت و مونزوگرانیت است. یک دسته دایکهای دیابازی نیز باتولیت صاحب را قطع کردهاند. بر اساس بررسیهای پتروگرافی باتولیت گرانیتوئیدی صاحب از کانیهای اصلی ارتوکلاز، پلاژیوکلاز، کوارتز، آمفیبول و بیوتیت، با نسبتهای مختلف تشکیلشده است. بافتهای شاخص در این باتولیت گرانولار، پوئیکیلیتیک و میرمکیتی هستند. ویژگیهای کانیشناسی باتولیت گرانیتوئیدی صاحب قابلمقایسه با گرانیتوئیدهای I-type است. بر اساس نتایج سنسنجی U-Pb زیرکن از بخشهای مختلف باتولیت گرانیتوئیدی صاحب، سنهای 56/0± 03/62 تا 9/0± 9/58 میلیون سال برای نمونههای کوارتزمونزونیت، سن 3/1 ± 9/67 میلیون سال برای نمونه کوارتزمونزودیوریت و سن 56/0±10/61 میلیون سال برای نمونه مونزوگرانیت بهدست آمد. بهطورکلی سنهای بهدست آمده از این باتولیت گرانیتوئیدی بیانگر آن است که تشکیل باتولیت صاحب در زمان پالئوسن و مربوط به اشکوبهای دانین، سالاندین و تانشین است که به داخل واحدهای قدیمیتر در منطقه تزریقشده است. علاوهبر این، سنهای بهدست آمده از این باتولیت نشاندهنده آن است که باتولیت صاحب در طی یک فاز ماگمایی تشکیلنشده است و چندین فاز ماگمایی در زمانهای مختلف به داخل پوسته تزریق شدهاند و این باتولیت بزرگ را در زمان کرتاسه-پالئوسن تشکیل دادهاند. ظهور تودههای گرانیتوئیدی با سن کرتاسه-پالئوسن مربوط به آخرین مراحل ماگماتیسم مرتبط با فرورانش در پهنه سنندج-سیرجان هستند.