تاثیر گذرایی بر ساخت جمله در زبان فارسی

نویسندگان

1 استاد دانشگاه بوعلی سینا

2 دانشجوی دکتری زبان شناسی دانشگاه بوعلی سینا

doi
چکیده

در دیدگاه نقش­گرایی، گذرایی بر اساس ملاک­های نقشی و معنایی تبیین می­شود و مفهومی پیوستاری در نظر گرفته می­شود. در این مقاله بر اساس تعریف سرنمونی از گذرایی و بررسی مطالعات مهم مرتبط با آن تأثیر گذرایی را بر ساخت زبان فارسی در مواردی چون انضمام و مجهول ناپذیری افعال بررسی می­کنیم. همچنین برجستگی گذرایی زبان فارسی را در مقایسه با زبان­های مورد مطالعه هسپلمت بررسی می­کنیم. در بخش دیگر تأثیر گذرایی را در سطح کلام و بر روی دو داستان کوتاه بررسی می­کنیم. بررسی داده­ها نشان می­دهد در سطح دستور فارسی کاهش گذرایی منجر به پیدایش ساخت­های انضمامی می­شود و  در مورد ساخت مجهول، افعال مجهول ناپذیرِ ایستا گذرایی پایینی دارند، برجستگی گذرایی فارسی در سطح زبان­های مورد مطالعه­ی هسپلمت نسبتاً کم است، و در سطح کلام گذرایی بالا با پیش­زمینه بودن و گذرایی پایین با پس­زمینه بودن همبستگی دارد.