تغییرات نواحی اقلیمی ایران از نیمه قرن بیستم تاکنون (2022-1961)

نویسندگان

1 گروه جغرافیا، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه فردوسی مشهد، ایران

2 گروه جغرافیا، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه فردوسی مشهد، ایران

3 گروه مدل‌سازی و پیش‌آگاهی اقلیمی، پژوهشکده اقلیم‌شناسی، پژوهشگاه هواشناسی و علوم جو، مشهد، ایران

doi
10.22059/jphgr.2024.371399.1007805
چکیده

این پژوهش با هدف شناسایی تغییر احتمالی رخ‌داده در طبقه اقلیمی ایستگاه‌های هواشناسی کشور انجام شد. دوره موردمطالعه به دو دوره نرمال مرجع (1961-1990) و نرمال اخیر (1993-2022) تقسیم شد. برای شناسایی طبقه اقلیمی ایستگاه‌ها از دو روش یونپ و دومارتن استفاده شد. نتایج نشان دادند که بر اساس شاخص یونپ، تعداد ایستگاه‌های با اقلیم مرطوب از 9 ایستگاه در دوره نرمال مرجع به 5 ایستگاه در دوره نرمال اخیر کاهش‌یافته‌اند؛ در مقابل تعداد ایستگاه‌های نیمه‌خشک و خشک از 25 به 33 و ایستگاه‌های بیابانی از 4 به 6 افزایش‌یافته‌اند و تعداد ایستگاه‌های با اقلیم نیمه مرطوب از 4 به 1 کاهش‌یافته‌اند. بر اساس شاخص دومارتن، تعداد ایستگاه‌های با اقلیم نیمه‌خشک تا فراخشک از 32 ایستگاه در دوره نرمال مرجع به 40 در دوره نرمال اخیر افزایش‌یافته است و در مقابل تعداد ایستگاه‌های با اقلیم خیلی مرطوب تا مدیترانه‌ای از 10 به 5 ایستگاه کاهش‌یافته‌اند. همچنین در دوره 1961-2022 به ترتیب در 31%، 78% و 76% از ایستگاه‌ها کاهش بارش، افزایش دما و افزایش تبخیر تعرق در سطح 0.05 معنادار بوده‌اند. نتایج این تحقیق می‌تواند در برنامه‌ریزی‌های افق بلندمدت، آمایش سرزمین و لزوم سازگاری با تغییر اقلیم موردتوجه قرار گیرد