پترولوژی استوک کوارتز مونزودیوریت پورفیری و دایک های ائوسن با ماهیت آداکیتی جنوب غرب جندق (شمال شرق استان اصفهان)؛ شاهدی بر فرورانش پوسته اقیانوسی اطراف خرد قاره شرق- ایران مرکزی
نویسندگان
1 اصفهان
2 اصفهان
doi
10.22067/econg.v10i2.63996چکیده
توده نفوذی نیمه عمیق کوارتز مونزودیوریت پورفیری که توسط دایکهای تراکیآندزیتی ائوسن قطعشده است، در جنوبغرب جندق (کوه گدارسیاه، شمالغرب خرد قاره شرق- ایران مرکزی) رخنمون دارد. بافت اصلی در کوارتز مونزودیوریتها بافت پورفیریتیک بوده و کانیهای آن شامل پلاژیوکلاز (آلبیت)، سانیدین، کوارتز، بیوتیت، مسکویت، کلریت، مگنتیت، کلسیت و آپاتیت است. دایکهای ائوسن بافت گرانولار، اینترگرانولار و پورفیریتیک دارند و کانیهای آن پلاژیوکلاز (آندزین و لابرادوریت)، کلینوپیروکسن (دیوپسید و اوژیت)، سانیدین، فلوگوپیت، کوارتز، آمفیبول، مگنتیت، کلسیت و آپاتیت هستند. دادههای ژئوشیمیایی سنگ کل از توده نفوذی و دایکهای این منطقه ماهیت متاآلومین را برای این سنگها مشخص میکند. آنالیزهای سنگ کل ماهیت کالکآلکالن سنگهای توده نفوذی و ماهیت کالکآلکالن پتاسیم بالا تا شوشونیتی را برای دایکها نشان میدهد. الگوهای بهنجارشده با کندریت و نمودار چند عنصری بهنجارشده با گوشته اولیه در کوارتز مونزودیوریت پورفیری و دایکهای تراکیآندزیتی، غنیشدگی از LREE و LILEها و تهیشدگی از HFSEها مانند Ta، Nbو Ti نشان میدهند. در این سنگها آنومالی مثبت یا منفی مشخص عنصر Eu وجود ندارد. این سنگها احتمالاً در محیط فرورانشی متعلق به کمان آتشفشانی تشکیل شدهاند. کوارتز مونزودیوریت پورفیری دارای مقادیر بالای 89/41-95/17 =La/Yb، wt.%80/68- 60/64 =SiO2، ppm 434-1855=Sr و 63/168-58/53 =Sr/Y و مقادیر پایین wt.%10/1- 16/0 =MgO، ppm 11 > Yو ppm 95/0 >Yb هستند و ویژگیهای آداکیتهای غنی از سیلیس را نشان میدهند که از ذوب اسلب اقیانوسی فرورونده ایجاد شدهاند. دایکهای تراکیآندزیتی دارای مقادیر 76/59-45/33 =La/Yb، wt.%60/57- 40/53 =SiO2، ppm 859-2050 =Sr و 125-82/50 =Sr/Y و مقادیر wt.%53/4- 93/1 =MgO، ppm 8/13 > Yو ppm 14/1 >Yb هستند و ویژگیهای مرتبط با آداکیتهای فقیر از سیلیس را نشانداده که در نتیجه ذوب پریدوتیت گوشتهای متاسوماتیسمشده، حاصل شدهاند. با درنظر گرفتن زمان و مکان تشکیل این سنگها میتوان نتیجه گرفت که سنگهای مورد بررسی مرتبط با فرورانش پوسته اقیانوسی اطراف خرد قاره شرق- ایران مرکزی (مثلاً پوستههای اقیانوسی عشین و نائین) هستند.