فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

منطقه فلززایی اهر- ارسباران یکی از مهم‌­ترین زون‌های فلززایی ایران در ترشیاری به‌شمار می­‌رود. کانه­‌زایی در منطقه اغلب وابسته به سنگ‌های ماگمایی ترشیاری است. از این منطقه، دو سیستم مس پورفیری سونگون و کیقال برای بررسی مقایسه­‌ای نحوه کانه­‌زایی انتخاب شدند. بر روی این دو کانی‌سازی بررسی زمین‌­شیمی، سیالات درگیر و کانی­‌شناسی انجام‌شد. انواع سیالات درگیر دو معدن مشابه و شامل نوع دو فازی مایع- گاز (L-V)، نوع دو فازی گاز- مایع (V-L)، نوع سه فازی مایع- گاز- جامد (گاهی هماتیت) (L-V-S)، نوع سه فازی مایع- گاز - نمک (L-V-H) و نوع چهار فازی مایع-  گاز- نمک- جامد (L-V-H-S) است. نتایج نشان داد که با وجود شباهت سنگ درون‌گیر، سنگ مادر و انواع سیالات درگیر و حتی شوری و دمای همگن­ سازی تقریباً مشابه، در وسعت دگرسانی، ضخامت پوسته و میزان CO2 سیالات آنها تفاوت­‌هایی وجود دارد. به بیان دیگر معدن سونگون به‌علت ضخامت بیشتر لیتوسفر شرایط بهتری در تأمین فلزات و تشکیل کانی­‌های سولفیدی داشته است. همچنین حضور CO2 و تشکیل فرایند نامیژاکی سیال در افزایش pH و ته­‌نشینی کانسنگ سونگون مؤثر بوده است و این موجب بارور بودن معدن سونگون و نیمه­ بارور بودن اندیس کیقال شده است.