فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

با توجه به تشدید بحران آب و تغییرات اقلیمی، کشاورزی پایدار مبتنی بر محصولات کم‌آب و با ارزش اقتصادی ضرورت یافته است. زعفران، به‌دلیل هم‌زمانی دوره نیاز آبی‌اش با بارش‌های طبیعی پاییز تا اوایل بهار، ورود به دوره خواب در تابستان بدون نیاز به آبیاری، تحمل خشکی و ارزش اقتصادی بالا، گزینه‌ای امیدبخش برای مناطق خشک و نیمه‌خشک ایران است. این پژوهش، برای نخستین‌بار در استان فارس، تناسب اراضی کشت زعفران را با تلفیق جامع سه دسته معیار اقلیمی (بارش سالانه مؤثر در فصول رشد در بازه مناسب 400-200.1 میلی‌متر، دمای میانگین سالانه 21-12.1 درجه سانتی‌گراد، متوسط حداقل دما 15-5 درجه سانتی‌گراد و متوسط حداکثر دما 30-18 درجه سانتی‌گراد)، فیزیکی (ارتفاع 2500-1000 متر، شیب کمتر از 10 درجه برای رده‌های بسیار مستعد تا مستعد، جهت‌های جنوبی و جنوب‌شرقی، خاک لومی و لوم سیلتی) و دسترسی- زیرساختی (فاصله از جاده‌ها، مراکز جمعیتی و رودخانه‌ها) ارزیابی کرد؛ در حالی که مطالعات مشابه در سایر استان‌ها عمدتاً معیارهای طبیعی را در نظر گرفته‌اند. داده‌های مکانی و اقلیمی بر اساس آمار سال ۱۴۰۲ و با مشارکت ۲۶ کارشناس متخصص، با استفاده از روش تحلیل سلسله‌مراتبی و منطق فازی در محیط سامانه اطلاعات جغرافیایی تلفیق شدند و نقشه نهایی به پنج رده تناسب تقسیم گردید. نتایج نشان داد که طبقه بسیار مستعد با سطحی معادل 30538.71 کیلومترمربع (24.98 درصد از کل استان) و طبقه مستعد با 37877.80 کیلومترمربع (30.98 درصد از کل استان) از پتانسیل بالایی برای توسعه کشت زعفران برخوردارند. همچنین، 23.93 درصد دیگر در طبقه نسبتاً مستعد قرار دارد که با مدیریت مناسب قابل تبدیل به اراضی تولیدی است. در مقابل، تنها 4.29 درصد از مساحت استان به‌دلیل محدودیت‌های فیزیکی و اقلیمی نامناسب ارزیابی شد. این پژوهش با توسعه چارچوبی سه‌بعدی و کاربردی، گامی مؤثر در جهت کشاورزی پایدار و تخصیص هوشمند منابع در استان فارس برداشته است.