فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

کانسار طلا- مس کوه‌ زر در 100 کیلومتری جنوب‌شرق شهرستان دامغان قرار دارد. این محدوده از لحاظ زمین شناختی، بخشی از کمربند آتشفشانی- نفوذی ترود- چاه شیرین محسوب می شود. زمین شناسی منطقه شامل سنگ های آذرآواری (توف بلورین) و آتشفشانی با ترکیب آندزیت و لاتیت بوده که زیر نفوذ توده های آذرین نیمه عمیق با بافت پورفیری و ترکیب مونزونیتی قرار گرفته اند. توده های مونزونیتی زیر نفوذ واحدهای نیمه عمیق جوان‌تر با ترکیب دیوریتی قرار گرفته اند. بافت اغلب توده های نفوذی، پورفیری و دارای کانی های کوارتز، پلاژیوکلاز، پتاسیم فلدسپار، هورنبلند، بیوتیت و پیروکسن است. نفوذ پلوتون و استوک های مونزونیتی به شکل گیری دگرسانی‌های گسترده سرسیتیک، پروپلیتیک، کربناته و سیلیسی- تورمالینی در منطقه منجر شده است. این سنگ ها با کانی سازی پراکنده پیریت به میزان 1 تا 10 درصد همراه بوده و سولفیدها به اکسیدهای آهن ثانویه از جمله گوتیت، هماتیت و لیمونیت تبدیل شده اند. نمونه‌برداری ژئو‌شیمیایی به‌روش خرده سنگی، ناهنجاری بالایی را از عناصر طلا (تا حداکثرppb 598)، نقره (تا حداکثر ppb 3747)، مس (تا حداکثر ppm679)، سرب (تا حداکثر ppm1427) و روی (تا حداکثر ppm1013) نشان می‌دهد. بر اساس بررسی‌های ژئوشیمیایی، توده های نفوذی ماهیت کالک‌آلکالن پتاسیم بالا تا کمی شوشونیتی دارند و در محدوده متاآلومینوس تا کمی پرآلومینوس قرار می‌گیرند. غنی‌شدگی LREEها در برابر HREEها و غنی شدگی عناصر LILE در برابر ‌HFSE ، تشکیل ماگما را در پهنه فرورانش تأیید می کند. ناهنجاری منفی Eu به‌علت وجود پلاژیوکلاز به عنوان کانی باقی مانده در سنگ منشأ ماگماست. احتمالاً ماگمای مادر در نتیجه ذوب‌بخشی آمفیبولیت ها شکل‌گرفته است. حضور سنگ منشأ مونزونیت پورفیری، دگرسانی‌های سرسیتیک و پروپلیتیک، کانی‌سازی پیریت پراکنده و بی هنجاری های ژئوشیمیایی طلا و مس در کانسار کوه زر، نشان‌دهنده احتمالی سیستم کانی سازی طلا- مس پورفیری در این ناحیه است.