اثر ژنوتوکسیک کارباریل بر شکستگی DNA در بافتهای کبد و آبشش گورماهی کویری Aphanius kavirensis (Aphaniidae) با استفاده از منطق فازی

نویسندگان

1 دانشیار گروه شیلات، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران

2 کارشناس ارشد شیلات، گروه شیلات، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران

3 دانشیار گروه شیلات، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران

4 کارشناس ارشد محیط زیست، گروه شیلات، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران

doi
10.22124/japb.2020.13694.1336
چکیده

مصرف بالای سموم کاربامات باعث افزایش نگرانی نسبت به اثرات سمی آن شده است. در این راستا، ا­ین مطالعه به منظور بررسی اثر ژنوتوکسیک سم کارباریل بر شکستگی DNA بافت­های کبد و آبشش گورماهی کویری Aphanius kavirensis در شرایط آزمایشگاهی به اجرا در آمد. طول دوره آزمایش 9 روز با غلظت­های 0، 5/0، 1 و 5/1 میلی­گرم در لیتر سم کارباریل بود و نمونه­گیری از آبشش و کبد در روزهای اول، پنجم و نهم صورت گرفت. نتایج نشان داد که درصد شکستگی DNA با افزایش غلظت سم رابطه معنی­داری نداشت (05/0<P). اما مدت زمان مواجهه بر روی سطح آسیب اثر کاهشی معنی­داری داشت (05/0>P). روند تغییرات در آسیب DNA در طی زمان در بین دو بافت کاملا متفاوت بود به نحوی که بیشترین آسیب در بافت آبشش در روز اول و در بافت کبد در روز پنجم مشاهده شد و پس از آن کاهش معنی­داری در درصد شکستگی DNA در هر دو بافت در روز نهم مشاهده شد که نشان دهنده مکانیسم­هایی در هر دو ساختار برای ترمیم آسیب وارد شده توسط سم است. در مجموع، بیشترین شکستگی DNA در این گونه در اوایل قرارگیری در معرض آفت‌کش مشاهده شد که نرخ این شکستگی به مرور زمان ممکن است کمتر یا محو شود.