اثر سطوح کاهش یافته علف‏کش هالوکسی‌فوپ آر-متیل‌استر در ترکیب با برخی مواد افزودنی بر خصوصیات رشدی و گلدهی زعفران (Crocus sativus L.)

نویسندگان

1 دانشیار، گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران. عضو گروه پژوهشی گیاه و تنش‌های محیطی، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران.

2 دانشجوی کارشناسی ارشد اگرواکولوژی، گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران.

3 دانشیار، گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران. عضو گروه پژوهشی گیاه و تنش‌های محیطی، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران.

4 استادیار، گروه تولیدات گیاهی، دانشگاه تربت‌حیدریه، تربت‌حیدریه، ایران. پژوهشگر پژوهشکده زعفران، دانشگاه تربت‌حیدریه، ایران.

doi
10.22077/jsr.2025.8793.1261
چکیده

تاکنون احتمال خسارت علف‌کش هالوکسی­فوپ­آرمتیل­استر (سوپرگالانت) بر گیاه زعفران به­خوبی مورد بررسی قرار نگرفته است. در این تحقیق گلدانی، اثر مقادیر کاهش یافته علف‌کش سوپرگالانت (صفر، 20، 40، 60 ، 80 و 100 درصد مقدار توصیه شده) و کاربرد مواد افزودنی (روغن گیاهی منداب، روغن معدنی سیتوگیت و عدم کاربرد روغن) در قالب آزمایش فاکتوریل بر مبنای طرح پایة بلوک‌های کامل تصادفی بر رشد و گلدهی زعفران بررسی شد. اثر فاکتورهای آزمایشی بر کارایی کوانتومی فتوسیستم دو (Fv/Fm) معنی‌دار نبود. فاکتورهای آزمایشی اثر معنی‌داری بر طول و تعداد برگ گیاه نداشتند، ولی مصرف علف‌کش و مواد افزودنی وزن خشک برگ را کاهش داد. بیشترین تعداد بنه‌های ریز و تعداد کل بنه‌های دختری در تیمار شاهد و کم‌ترین تعداد آن در شرایط کاربرد روغن منداب بدون علف‌کش و نیز کاربرد سیتوگیت در غلظت 20 درصد علف‌کش بدست آمد. بیشترین تعداد بنه‌های دختری درشت، در تیمارهای کاربرد سیتوگیت در غلظت 20 و 40 درصد علف‌کش (25 بنه در مترمربع)، مصرف روغن منداب در غلظت 40 درصد علف‌کش (6/16 بنه در مترمربع) و سپس در تیمار عدم مصرف مادة افزودنی در غلظت 40 درصد علف‌کش (3/8 بنه در مترمربع) بدست آمد و در سایر تیمارهای ترکیبی بنة درشت مشاهده نشد. نتایج مشابهی نیز برای عملکرد بنه‌های درشت مشاهده شد و از این رو گلدهی نیز فقط در تیمارهای مورد اشاره ثبت گردید. مصرف علف‌کش و روغن‌های همراه، میانگین وزن بنه‌های دختری اصلی را بطور معنی­داری و نسبت وزنی بین اندام‌های زیرزمینی (بنه) به اندام هوایی (برگ) را بطور نسبی بهبود بخشید. در مجموع، استفاده از علف‌کش و مواد افزودنی باعث کاهش تعداد بنه‌های دختری ریز و افزایش تسهیم مواد به سمت بنه‌های دختری شد و بر کارایی فتوسنتزی گیاه اثر بازدارنده اعمال نکرد. جهت درک کامل پاسخ زعفران به فاکتورهای آزمایشی جهت ارایه توصیه مدیریتی، اجرای تحقیقات میدانی در محیط طبیعی ضروری است.