ارزیابی اقتصادی- اجتماعی کشت زعفران بهجای گندم (مطالعه موردی: حاشیه هلیلرود)
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید باهنر، کرمان، ایران.
2 استاد، گروه اقتصاد کشاورزی دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید باهنر، کرمان، ایران.
3 دانشیار، گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید باهنر، کرمان، ایران.
doi
10.22077/jsr.2025.9874.1283چکیده
استان کرمان بهعنوان یکی از قطبهای اصلی کشاورزی کشور با بحران شدید کمآبی مواجه است که بخش کشاورزی سهم قابلتوجهی در آن دارد. زعفران نسبت به بسیاری از محصولات زراعی به آب کمتری نیاز دارد و سازگاری نسبی با شرایط نیمهگرمسیری دارد. منطقه حاشیه هلیلرود در این استان بر اساس بررسیهای اقلیمی و شواهد موجود، پتانسیل مناسبی برای کشت زعفران دارد. با توجه به محدودیت منابع آبی، نرخ بالای بیکاری و سطح اقتصادی پایین ساکنان این منطقه، کشت زعفران میتواند بهعنوان یک گزینه بالقوه برای اصلاح الگوی کشت مطرح شود. در این پژوهش، ارزیابی اقتصادی-اجتماعی کشت زعفران بهجای گندم در منطقه حاشیه هلیلرود با استفاده از روش ماتریس تحلیل سیاستی (PAM) انجام شده است. دادهها از طریق پرسشنامه و مطالعات میدانی از گندمکاران هلیلرود و زعفرانکاران منطقه دشتخاک شهرستان زرند (بهدلیل تشابه اقلیمی) گردآوری گردید. نتایج نشان داد تولید زعفران دارای مزیت نسبی است، در حالیکه تولید گندم فاقد این مزیت میباشد. همچنین مشخص شد که تولیدکنندگان گندم، برخلاف زعفرانکاران، بدون حمایتهای دولتی با چالش پایداری اقتصادی مواجه خواهند شد. تحلیل حساسیت برای زعفران نشان داد نرخ ارز در نقطه سر به سری معادل 319500 ریال است. بر این اساس، پیشنهاد میشود سیاستگذاران بخش کشاورزی با رویکردی تدریجی و هدفمند، امکان حمایت از کشت زعفران را از طریق آموزش، تسهیلات مالی و ایجاد زیرساختهای بازاریابی و فرآوری مورد بررسی قرار دهند.
