زمین شناسی، کانی سازی، شیمی کانی ها، شیمی و منشأ محلول کانه دار در ناحیه معدنی سرب و روی ایرانکوه، جنوب اصفهان
نویسندگان
1 فردوسی مشهد
2 فردوسی مشهد
3 کلرادو
4 فردوسی مشهد
5 فردوسی مشهد
6 کلرادو
doi
10.22067/econg.v9i2.64930چکیده
ناحیه معدنی ایرانکوه در جنوب اصفهان و در کمربند متالوژنی ملایر- اصفهان در زون سنندج- سیرجان واقع شده است. بر اساس شواهد زمین شناسی، آلتراسیون، شکل و بافت کانی سازی و مجموعه کانیایی، کانی سازی سرب و روی از نوع می سی سی پی است. زمین شناسی منطقه شامل سیلتستون و شیل ژوراسیک و انواع مختلف واحدهای کربناته کرتاسه است. کانی سازی کنترل ساختاری دارد و در سنگ میزبان کربناته (دولستون و سنگ آهک) و کمتر سنگهای آواری به شکل اپی ژنتیک تشکیل شده است. کانهزایی به شکلهای برشی، رگهچه ای، پرکننده فضای خالی، لکه ای، پراکنده و جانشینی (در سنگ میزبان کربناته) دیده می شود. مجموعه کانیایی شامل اسفالریت غنی از آهن، گالن، کمی پیریت همراه با باطلههای دولومیت غنی از آهن، آنکریت، بیتومن، کلسیت ± کوارتز ± باریت است. همبستگی مثبتی بین نقره و آنتیموان در گالن دیده می شود. نسبت Sb/Bi در کانی گالن بیش از 20 است که شاخصه کانسارهای دما پایین است. دمای تشکیل ایرانکوه (170 تا 260 درجه سانتیگراد) از کانسارهای تیپیک می سی سی پی امریکا (80 تا 120 درجه سانتیگراد) بالاتر است. بر اساس مقایسه ایرانکوه با ذخایر امریکا، دمای تشکیل کانسار رابطه مستقیم با مقدار آهن و رابطه ای معکوسی با مقدار کادمیوم اسفالریت دارد. مقدار آهن در اسفالریت های منطقه به بیش از 5 درصد رسیده و مقدار کادمیوم کمتر از 2000 گرم در تن است. همچنین دولومیتهای هیدروترمالی در سنگ میزبان کربناته غنی از آهن هستند و در برخی نقاط آنکریت تشکیل شده است که نشاندهنده محلولی هیدروترمالی غنی از آهن است. در سنگ میزبان آواری، عمده آهن محلول کانه دار با گوگرد واکنش داده و پیریت را تشکیل داده است. در این قسمتها دولومیت ها کم آهن هستند. شاخصه های کانی شناختی، دمایی و ماهیت غنی از آهن محلول کانه دار منطقه ایرانکوه میتواند بهعنوان الگویی برای اکتشاف این نوع کانسارها در ایران و دنیا مدنظر قرار گیرد.