بررسی مقایسه ای ساخت اضافه در زبان فارسی بر اساس الگوی های شناختی و غیرشناختی
نویسندگان
1 دانشیار گروه زبان شناسی دانشگاه اصفهان
2 دانشجوی دکترای زبان شناسی دانشگاه اصفهان
doi
چکیده
ساخت اضافه گونههای متفاوتی دارد که بین آنها روابط مبتنی بر توارث (فرایند استعاره سازی از ساخت اولیه-عینی به پیچیده-انتزاعی) وجود دارد. این مقاله به بررسی گونه بنیادین ساخت اضافه و مشتقات آن از دیدگاه شناختی و غیرشناختی میپردازد و از مطالعات در زمانی جهت روشنتر شدن روند استعاره سازی ساخت اضافه در زبان فارسی بهره میگیرد. مطالعات درزمانی ساخت اضافه در زبان فارسی نشان میدهد که گونه بنیادین ساخت اضافه در فارسی به لحاظ تاریخی از حالت اضافی در فارسی باستان مشتق شده و سپس در فرایند استعاره سازی، ساختهای پیچیدهتر از آن منشعب شدهاند. همچنین در بررسی جنبههای شناختی مسئله سعی شده است که با استفاده از اصول شناختی (همچون روابط توارث، اصل نماسازی و فرضیه رمزگذاری ساحت) نموداری از ساخت اضافه و مشتقات آن ارائه و از این طریق، ساخت بنیادی و ساختهای متعددی که از طریق فرآیند توارث از آن مشتق شدهاند مشخص شود. نتایج این تحقیق در راستای تثبیت مفهوم استعاره سازی نشان میدهد که عوامل تجربی و ساختی اولیه و بنیادی در فرآیند مذکور برای شکل گرفتن ساختهای های متاخر نقش اصلی را ایفا میکنند.