تاثیر برخی هورمون‌ها و غلظت‌های نانولوله کربنی در بهینه‌سازی کالوس‌زایی زعفران

نویسندگان

1 دانش آموخته دکتری ژنتیک و به نژادی گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران.

2 استاد، گروه زراعت و اصلاح نباتات‌، واحد سبزوار‌، دانشگاه آزاد اسلامی‌، سبزوار، ایران.

doi
10.22077/jsr.2025.8420.1245
چکیده

به منظور بهینه‌سازی کالوس‌زایی زعفران در غلظت‌های مختلف هورمونی در شرایط حضور نانولوله‌های کربنی، آزمایشی در قالب روش‌شناسی سطح پاسخ در آزمایشگاه بیوتکنولوژی دانشگاه آزاد اسلامی واحد سبزوار انجام شد. صفات مورد بررسی شامل تعداد کالوس، قطر کالوس، وزن کالوس، درصد القا کالوس و فاکتورها شامل غلظت‌های هورمون 2-4-D (5/0 -2 میلی‌گرم در لیتر)،BAP (0- 5/1 میلی‌گرم در لیتر) و غلظت‌های نانولوله کربنی چند جداره (0-50 میکروگرم در میلی‌لیتر) در این آزمایش بودند. نتایج برازش مدل رگرسیونی نشان داد که تابع درجه دو برازش مناسبی برای تعداد کالوس، قطر کالوس، وزن تر کالوس و درصد کالوس‌زایی بود. بیشترین درصد کالوس‌زایی در غلظت 5/0 میلی مولار2-4-D و 25میلی‌گرم نانولوله کربنی مشاهده شد. در غلظت‌های پایین 2-4-D، افزایش مقدار نانولوله کربنی سبب کاهش درصد القاء کالوس اما در غلظت‌های بالای 2-4-D سبب افزایش درصد القاء کالوس شد. تغیرات تعداد، وزن و قطر کالوس در برابر غلظت‌های مختلف 2-4-D و BAP تقریبا مشابه بود، به نحوی که هم در غلظت‌های پایین و هم در غلظت‌های بالا افزایش غلظت BAP سبب افزایش صفات مورد بررسی شد. تعداد، وزن و قطر کالوس با افزایش غلظت نانولوله‌های کربنی در حضورBAP افزایش نشان داد. در مجموع نتایج بهینه‌سازی آزمایش نشان داد که بالاترین قطر کالوس( 81/18 میلی‌متر، وزن کالوس 26/0 میلی‌گرم و القاء (کالوس 92/91%) در شرایط مصرف 5/0 میلی‌مولار 2-4-D  ، 5/1 میلی‌مولار BAP،94/28 میلی‌گرم نانولوله کربنی چند جداره مشاهده شد.