تحلیل همدیدی ترسالی های شدید و فوق شدید در جنوب ایران
نویسندگان
1 گروه آب و هواشناسی، دانشکده جغرافیا، واحد علوم تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
2 گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران
doi
10.22059/jphgr.2024.356775.1007755چکیده
ترسالی و خشکسالی ویژگی جداییناپذیر هر اقلیمی میباشد. ولی در اقلیمهای خشک و نیمهخشک، ترسالی یک فرصت ایده آل برای ترمیم یا جبران کمآبیهای منطقه میباشد. بخش جنوبی کشور ایران علیرغم دسترسی به منابع عظیم رطوبتی دریاهای گرم جنوبی، اقلیمی خشک دارد. برای انجام تحقیق، ابتدا دادههای بارش روزانه تمام ایستگاههای سینوپتیک استانهای جنوبی کشور که در دوره آماری 33 ساله (1986-2019) دارای آمار کامل بودهاند، استخراج گردید. سپس با استفاده از شاخصهای ZCI،ZSI،SPI ترسالیها و خشکسالیها شناسایی گردید. در نهایت سالهایی که در هر سه شاخص فوق در شرایط ترسالی شدید قرار داشتند، بهعنوان نمونه انتخاب گردید. در گام بعد دادههای نم ویژه، باد مداری و نصفالنهاری، ارتفاع ژئوپتانسیل و امگا برای تمام ترازهای جوی در لایه زیرین و میانی وردسپهر از سایت NCEP/NCAR برای تمام روزهای بارشی دریافت شد. بررسی نقشههای ترازهای زیرین وردسپهر (دریا،1000 و 925 هکتوپاسکال) نشان داد که سه سامانه اصلی الگوی لایه زیرین وردسپهر را کنترل میکنند. زبانههای پرفشارهای سیبری، تبت و مهاجر از سه تا 7 روز قبل از شروع فعالیت بارشی سامانه، با گسترش بر روی آبهای گرم دریاهای عمان و عرب رطوبت لازم را به درون سامانه سودانی فرا رفت مینمایند. در لایه میانی وردسپهر واچرخند عربستان نقش بسیار مهمی در تعیین مسیر ورود سامانه، الگوی گسترش ناوه مدیترانهای و طول دوام فعالیت سامانه بارشی بر روی منطقه ایفا میکند