فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

از چرخندهای مؤثر بر بارش‌های بعضاً فراگیر ایران‌زمین، سامانه‌های ادغامی دریای مدیترانه و دریای سرخ می‌باشند. ازاین‌رو دستیابی به روند تغییرات شدت ارتفاع ژئوپتانسیل و شیو ارتفاع ژئوپتانسیل هم‌زمان با الگوهای توأم مدیترانه- دریای سرخ به‌عنوان یکی از عوامل نمودهای این چرخندها و نیز بارش برخی نواحی ایران‌زمین، از اهمیت شایان توجهی برخوردار است. برای انجام این پژوهش از داده‌های ارتفاع ژئوپتانسیل تراز 1000 هکتوپاسکال مربوط به مرکز پیش‌بینی میان‌مدت جوی اروپایی و نسخه ERA-Entrim به‌صورت دیده‌بانی شش‌ساعته طی بازه زمانی 1979-2018 استفاده شد. برای بررسی وجود جهش و نوسانات در شدت مراکز چرخندی توأمان مدیترانه – دریای سرخ در طی دوره آماری از نمایه الکساندرسون موسوم به نمایه آزمون همگنی استاندارد نرمال (SNHT) استفاده گردید. به‌منظور وارسی و بررسی معنی‌داری روند بین داده‌های ارتفاع ژئوپتانسیل و داده‌های شیو ارتفاع ژئوپتانسیل، آماره ناپارامتری خی‌دو به‌کار گرفته شد. به‌منظور تحلیل و الگوسازی روند بلندمدت از روش پارامتری رگرسیون خطی بهره گرفته شد. یافته‌های پژوهش حاضر بیان‌گر افزایش ارتفـاع ژئوپتانسیل در محل شکل‌گیری مراکز چرخندی دریای مدیترانه و همچنین کاهش شیو فشار در مقادیر متوسط سالانه می‌باشد که احتمالاً منجر به کاهش ناپایداری و بارش در مناطق تحت تأثیر خواهد شد. داده‌های شیو ارتفاع ژئوپتانسیل دریای مدیترانه در سال 1996 یک جهش معنی‌دار داشت که سری زمانی را به دو مقطع زمانی قبل و بعد از جهش تقسیم کرد، نتایج نمایانگر روند صعودی در این دو مقطع زمانی است، امّا دوره دوم نسبت به دوره قبل با شیب ملایم‌تری افزایش پیداکرده است