ارزیابی شرایط برای نگهداری طولانی مدت کالوس حاصل از بنه زعفران
نویسندگان
1 عضو هیات علمی گروه زیست فناوری، مؤسسه پژوهشی غلوم و صنایع غذایی
2 دانش آموخته دکترا رشته گیاهان دارویی، گروه مهندسی علوم باغبانی و فضای سبز، دانشکده تولید گیاهی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران و استاد مدعو گروه باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران.
doi
10.22077/jsr.2025.8554.1258چکیده
زیرکشت کالوسهای گیاهی، نه تنها فرایندی پرهزینه و وقتگیر است بلکه احتمال آلودگی سلولها، تغییرات ژنتیکی و امکان تغییر در ماهیت متابولیتها نیز وجود دارد. در این تحقیق روشهای افزایش مدت زمان نگهداری کالوس حاصل از بنه زعفران به نحوی که قابلیت باززایی سلولها حفظ شود، بررسی شد. این روشها شامل نگهداری در یخچال، دمای اتاق و در زیر لایهای از پارافین بودند. در تیمار کنترل، کالوسها در دمای اتاق بدون حضور پارافین نگهداری شده و هر 20 روز یکبار زیرکشت شدند. بعد از اتمام دوره کشت، کالوسها به محیط SH مایع با ترکیب هورمونی NAA(2mg/l)+BA(1mg/l) انتقال یافتند. سپس در طی 6 هفته پارامترهای شاخص رشد سلولی، تغییرات پیاچ محیطکشت و تعداد سلولهای زنده و غیرزنده اندازهگیری شدند. در انتهای دوره کشت میزان کروسین سلولها با استفاده از روش اسپکتروفتومتری اندازهگیری شد. نتایج نشان داد بیشترین میزان رشد سلول از کالوسهایی بدست آمد که در دمای 4 درجه سانتیگراد نگهداری شده بودند. از طرفی کالوسهایی که در زیر لایهای از پارافین نگهداری شدند، قابلیت تکثیر در کشت تعلیقی را از دست دادند. بر اساس این نتایج، کالوسهای حاصل از بنه زعفران را میتوان بدون نیاز به زیرکشت، تقریباً سه ماه در یخچال نگهداری کرد. از بین تیمارهای بررسی شده فقط تیمار کنترل حاوی 1/1 میلیگرم کروسین در هر گرم سلول خشک بود. با توجه به اینکه این مطالعه بهعنوان اولین بررسی در روشهای نگهداری طولانی مدت کالوس زعفران انجام شد بدیهی است در این راستا به تحقیقات بیشتری در زمینه افزایش متابولیتهای آن پس از نگهداری طولانی مدت نیاز است.