فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

ایران بزرگترین تولیدکننده زعفران در جهان و استان خراسان جنوبی در جایگاه دوم تولید این محصول در کشور قرار دارد لذا بررسی عوامل موثر بر عملکرد زعفران در این استان حایز اهمیت است. پژوهش حاضر به بررسی اثرات تغییرات آب و هوا شامل اثرات مستقیم و غیرمستقیم ناشی از سرریزهای فضایی دما، رطوبت نسبی و بارش بر عملکرد زعفران در شهرستان‌های استان خراسان جنوبی در دوره زمانی 1390 تا 1402 پرداخته است. داده‌های مربوط به عملکرد زعفران از سایت جهادکشاورزی و داده­های اقلیمی از سایت هواشناسی استان خراسان جنوبی اخذ گردید، برآورد و تحلیل داده‌ها به کمک مدل پانل فضایی و با استفاده از نرم افزارStata17  انجام شد. نتایج بر­اساس مدلSAC که به­عنوان مدل بهینه در مدل‌های اقتصادسنجی فضایی انتخاب شده است و به‌طور کلی نشان می­دهد شاخص بارش و رطوبت نسبی و شاخص حداکثر دما تأثیر معنی‌داری بر عملکرد زعفران ندارد اما شاخص دما تأثیر منفی و معنی‌دار و شاخص حداقل دما تأثیر مثبت و معنی‌داری داشت. همچنین پارامترهای فضایی نیز همبستگی فضایی مثبت و معناداری را نشان دادند که بیانگر اهمیت اثرات فضایی در تحلیل داده‌ها بود. بر اساس نتایج این پژوهش، با بهبود روش‌های آبیاری و استفاده از تکنیک‌های بهینه کشاورزی، پایش و پیش‌بینی اقلیمی دما و انجام پژوهش‌های بیشتر در زمینه بررسی اثرات تغییرات اقلیمی و سرریزهای فضایی بر زعفران می­توان به کشاورزان و سیاست‌گذاران کمک نمود تا با پیش­بینی و مدیریت بهتر شرایط اقلیمی، بهره‌وری و عملکرد این محصول را در سال­های آتی بهبود بخشند.