بررسی اثر تراکم، پوشش بقایا و سایه اندازی بر رفتار بنه و عملکرد اقتصادی گیاه زعفران (Crocus.sativus) (مطالعه موردی: گناباد)
نویسندگان
1 بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خراسان رضوی ، سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی، مشهد ، ایران.
2 محقق، ایستگاه تحقیقات آموزش کشاورزی و منابع طبیعی گناباد، مرکز تحقیقات آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خراسان رضوی ، سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی، گناباد، ایران.
doi
10.22077/jsr.2025.8795.1262چکیده
به منظور بررسی اثر تراکم و مدیریت پوشش بر رفتار بنه و عملکرد اقتصادی زعفران در شرایط اقلیمی گناباد، آزمایشی به صورت کرتهای خرد شده در قالب طرح پایه بلوکهای کامل تصادفی با سه تکرار در مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خراسان رضوی (ایستگاه تحقیقات گناباد) در سال 1397-1400 انجام شد. در این تحقیق تیمار تراکم کاشت در چهار سطح شامل 60، 90، 120 و 150 بنه در مترمربع در کرت اصلی و مدیریت بقایای گیاهی و سایهاندازی در چهار سطح شامل حذف بقایای زعفران در پایان فصل رشـد (شاهد)، حضور بقایای زعفران در پایان فصل رشد، شاهد + استفاده از کلش جو به میزان 2 تن در هکتار، شاهد + استفاده از سایبان مصنوعی در کرت فرعی قرار داشتند. نتایج این بررسی نشان داد که خصوصیات بنه و گل در هر دو سال مورد بررسی تحت تأثیر افزایش معنیدار تراکم قرار گرفت و بیشترین مقدار وزن خشک کلاله در هر دو سال آزمایش به ترتیب با مقادیر 86/0 و 32/0 گرم در مترمربع تحت تراکم 120 بنه در مترمربع حاصل شد؛ البته همزمان با افزایش سن مزرعه، سطوح بالاتر تراکم درصد افزایش کمتری در صفات مورد نظر داشت. از طرف دیگر کاربرد انواع پوشش در تابستان باعث افزایش معنیدار همه صفات مورد بررسی در مقایسه با تیمار شاهد (حذف بقایای زعفران) شد. بر اساس نتایج حاصل از این پژوهش، کاربرد کلش جو در سال اول و کاربرد سایبان مصنوعی در سال دوم تحت سطوح تراکم 90 و 120 بنه در مترمربع بیشترین عملکرد کلاله را داشت. با توجه به تأثیر مثبت استفاده از پوشش بر عملکرد اقتصادی زعفران به نظر می رسد که توصیه کاربردی استفاده از انواع پوشش بویژه کلش غلات با توجه به هزینه کمتر آن در مقایسه با سایهبان و همچنین دسترسی سهلتر برای پوشش مزارع زعفران همزمان با شروع فصل گرما می تواند در جهت پایداری و افزایش عملکرد زعفران مورد توجه باشد.